Pop-up model

Serendipiteit. Wat een prachtig woord! Het betekent toeval in de zin dat in tijd en plaats dingen op je pad komen die plotseling betekenis krijgen in iets waar je onbewust al een hele tijd mee bezig was. Hoe dat mij overkwam wil ik hier uit de doeken doen.

Zo’n beetje in de derde week van dit studiejaar kwam ik bij toeval het Job Demand Control model tegen van ene Robert Karasek dat wordt gebruikt in de hoek van arbeidspsychologie. Het heeft de vorm van een assenstelsel met waarbinnen vier kwadranten.

Zoals modellen eigen is, geven ze een zeer vereenvoudigde kijk op de werkelijkheid. Met dit model wordt op een uitermate simpele wijze aangeduid dat er een verband bestaat tussen de eisen die je werktaak aan je stelt en de mate waarin je daarover zelf controle hebt. Als je veeleisend werk hebt dat inspannend maar uitdagend is en waarover je zelf een behoorlijke mate van controle hebt, dan geeft dat je genoeg energie en motivatie om te leren. Als je veeleisend werk hebt, maar geen zeggenschap over hoe je dat mag en kan uitvoeren, dan is de kans op stress groot.

Enfin: in mijn onderzoek naar informeel leren van docenten dacht ik: WOW! Dat is een handig model om te gebruiken in mijn theoretische verkenning! Ik meende iets totaal unieks in handen te hebben in de context van (informeel) leren. De ‘ontdekking’ ervan voelde een beetje als van iemand die bij het graven van een kuil op een klomp goud stuit. Ik werd er gewoon verwachtingsvol zenuwachtig van.

Een week later stuitte ik op een artikel over het bevorderen van leren op de werkplek. Het droeg deze bovenkop: Job Demands Resources model voorspelt informeel leren door leraren. Nu was er geen houden meer aan: plotseling popte dat model overal op! In een promotieonderzoek getiteld Werkend leren, lerend werken en ga zo maar door. Het toeval wilde dat ik over dit model heen struikelde en het vervolgens overal tegenkwam. Selectieve waarneming helpt een handje natuurlijk.

Een beetje beteuterd was ik wel, dat moet ik toegeven. Alsof ik plotseling mijn nieuwe speeltje met iedereen moest delen. Aan de andere kant; ik zal toch heus niet de enige slimmerik zijn die de potentie van dit model in een andere context ziet? Bovendien bevestigde het mij ook in het idee dat mijn intuïtie klopte over het gebruik van het model door Drs, Dr en Prof. Dr. Dat gaf me weer een fijn gevoel.

Wat leerde mij dit? Wel, dat een door mij gedane ‘ontdekking’ mij erg blij maakt en energie geeft maar ook dat ik steeds bewust ben van wat ik allemaal nog niet weet. Dat maakt me nederig zonder dat mijn ego daar (erg) onder lijdt.

En hoe leerde ik dat? Vooral door het schrijven van dit stukje. In vaktermen heet dat reflectie.